Van bi tay gạt inox là một trong những dòng van phổ biến nhất trong hệ thống đường ống công nghiệp hiện nay, nhờ khả năng đóng/mở nhanh, độ kín cao, chống ăn mòn và tuổi thọ vượt trội. Với thiết kế đơn giản nhưng hiệu quả, loại van này phù hợp cho nhiều môi trường từ nước sạch, nước thải, khí nén đến hóa chất và thực phẩm. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu chi tiết về cấu tạo, nguyên lý, phân loại và giá thành của van bi tay gạt inox.
Van bi tay gạt inox (hay còn gọi là van khóa inox tay gạt) là một loại van bi vi sinh đóng mở bằng cách kéo tay gạt sang trái – phải để thực hiện thao tác đóng mở được lắp đặt trên hệ thống đường ống, sử dụng một chi tiết đóng mở dạng quả cầu (bi) có lỗ xuyên tâm và được vận hành bằng một tay gạt (tay quay vuông góc). Vật liệu chính cấu tạo nên thân van, bi van và các bộ phận tiếp xúc với môi chất là thép không gỉ (inox).
Thông Số Kỹ Thuật Van Bi Tay Gạt Inox
Kiểu Kết nối: Nối Clamp, nối hàn
Dạng van: 2-3 ngã
Chất liệu: Inox 304, Inox 316L, gang, đồng
Đạt tiêu chuẩn: DIN, SNS
Kích thước: DN15 – DN200
Ron – Gioăng làm kín: Cao su, Teflon
Van bi tay gạt được cấu tạo từ 5 bộ phận chính
Cấu tạo:
Làm bằng thép không gỉ hoặc thép mạ crom, bọc nhựa chống trượt.
Thiết kế dạng đòn bẩy để tăng lực xoay.
Một số loại có latch lock – cơ chế khóa an toàn.
Chức năng:
Dùng để điều khiển trạng thái đóng/mở của van.
Chỉ cần xoay 90° là hoàn thành thao tác.
Giúp thao tác nhanh, dứt khoát, dễ kiểm soát.
Cấu tạo:
Là phần vỏ bao ngoài, thường làm bằng inox 304 hoặc inox 316.
Thiết kế 1 mảnh (1PC), 2 mảnh (2PC) hoặc 3 mảnh (3PC).
Gia công dày, bền, chịu được áp suất cao, va đập và ăn mòn.
Chức năng:
Bao bọc toàn bộ các bộ phận bên trong.
Chịu áp lực của dòng chảy, đảm bảo sự ổn định khi van hoạt động.
Quyết định độ bền, tuổi thọ và khả năng chịu nhiệt của van.
Cấu tạo:
Bằng inox 304/316, được đánh bóng mịn để giảm ma sát khi xoay.
Có lỗ khoan xuyên tâm (port) dạng full port hoặc reduced port.
Độ tròn cao, đảm bảo xoay nhẹ và kín tối đa.
Chức năng:
Là bộ phận chính đóng/mở dòng chảy.
Khi xoay 90°, lỗ bi trùng hoặc lệch dòng → tạo trạng thái mở hoặc đóng.
Bề mặt trơn bóng giúp giảm mài mòn gioăng → tăng tuổi thọ.
Cấu tạo:
Trục inox nối từ tay gạt xuống bi van.
Giao tiếp thông qua khớp hoặc rãnh khóa.
Có các vòng đệm làm kín (O-ring, PTFE) bao quanh.
Chức năng:
Truyền lực từ tay gạt đến bi để thực hiện thao tác đóng/mở.
Ngăn rò rỉ tại vị trí tiếp giáp giữa thân và trục (vị trí dễ rò nhất).
Giúp bi xoay chính xác và ổn định.
Cấu tạo:
Thường làm từ PTFE (Teflon), R-PTFE, hoặc PEEK.
Có 2 vòng seat ôm sát hai bên bi van.
Ngoài ra có thêm O-ring cao su/viton ở trục để làm kín.
Chức năng:
Tạo độ kín tuyệt đối khi van đóng.
Giảm ma sát khi bi xoay, giúp thao tác nhẹ nhàng.
Chịu nhiệt và kháng hóa chất tốt → phù hợp môi trường ăn mòn.
Van bi tay gạt inox hoạt động dựa trên cơ chế xoay bi 90° để điều khiển dòng chảy. Bên trong thân van có một quả bi hình cầu được khoan lỗ xuyên tâm. Khi xoay tay gạt, bi sẽ quay theo trục, làm cho lỗ truyền dòng trùng hoặc lệch với hướng dòng chảy, từ đó quyết định trạng thái mở hoặc đóng của van.
Khi tay gạt đặt song song với đường ống, bi van xoay sao cho lỗ bi trùng với chiều dòng chảy.
Lưu chất đi qua một cách thẳng, không bị cản trở.
Không tạo xung lực, không gây giảm áp đáng kể.
Đặc biệt với thiết kế Full Port, đường kính lỗ bi bằng đường kính ống → lưu lượng đạt 100%.
=> Dòng chảy lưu thông tối đa, không xoáy, không gây tổn thất áp.
Khi tay gạt xoay 90° và vuông góc với đường ống, bi quay theo làm lỗ bi lệch khỏi dòng chảy.
Bề mặt cầu đặc của bi chắn hoàn toàn lưu chất.
Gioăng PTFE/Teflon ôm sát bi, tạo ra độ kín gần như tuyệt đối.
Không có khe hở → Không rò rỉ dù ở áp suất cao.
=> Van đóng kín 100%, đảm bảo an toàn và ổn định cho hệ thống.
Van bi tay gạt được chi thành nhiều loại dựa theo nhu cầu và mục đích sử dụng, nhưng thường được chi làm 3 nhóm chính:
Điều tiết, đóng mở dòng nước sạch cho nhà máy, khu công nghiệp.
Sử dụng trong hệ thống đường ống dân dụng, tòa nhà, chung cư.
Lắp cho hệ thống PCCC, hệ thống tưới tiêu.
Làm van khóa cho đường nước nóng/lạnh trong các nhà máy.
Ưu điểm trong môi trường nước: hoạt động mượt, ít rò rỉ, tuổi thọ cao.
Đặc biệt với van bi inox 304/316 hoặc van bi vi sinh clamp.
Dùng trong dây chuyền sữa, nước giải khát, bia, rượu, siro.
Lắp đặt tại các vị trí cần vệ sinh nhanh, thường xuyên CIP/SIP.
Điều khiển dòng nguyên liệu, chất lỏng có độ nhớt thấp – trung bình.
Sử dụng trong bồn trộn, bồn chứa, đường ống chiết rót.
Lợi ích: bề mặt sáng bóng, không bám cặn, đạt chuẩn vệ sinh FDA.
Kiểm soát dòng axit, kiềm, hóa chất loãng hoặc trung tính.
Sử dụng cho dung môi, cồn, chất tẩy rửa trong nhà máy dược.
Van bi PTFE/Graphite dùng cho hóa chất ăn mòn mạnh.
Lợi ích: khả năng chịu ăn mòn, vận hành ổn định, độ kín cao.
Đóng mở đường khí nén cho máy móc, thiết bị tự động hóa.
Van bi inox/ thép dùng cho khí LPG, LPG, CNG, CO₂.
Lắp trong hệ thống điều áp, van an toàn, bộ phân phối khí.
Lợi ích: chịu áp lực cao, phản ứng nhanh, độ kín tuyệt đối.
Là van khóa chính cho mọi loại đường ống.
Lắp tại vị trí cần thao tác nhanh (ON/OFF ¼ vòng).
Dễ thay thế, dễ bảo dưỡng, giá thành phù hợp.
Van bi tay gạt inox là lựa chọn tối ưu cho các hệ thống đường ống cần sự ổn định, độ kín cao và khả năng vận hành đơn giản. Với cấu tạo chắc chắn, vật liệu bền bỉ và thao tác đóng mở nhanh chỉ với ¼ vòng, loại van này phù hợp cho hầu hết môi trường như nước, khí nén, dầu, hơi nóng và hóa chất. Nhờ sự đa dụng, tuổi thọ cao và chi phí bảo trì thấp, van bi tay gạt ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong công nghiệp, dân dụng và các hệ thống sản xuất hiện đại.
