Áp Lực Là Gì? Áp Suất Là Gì? Trong vật lý, cơ học chất lỏng và nhiều ngành kỹ thuật công nghiệp, hai khái niệm thường xuyên xuất hiện là áp lực và áp suất. Dù được sử dụng phổ biến trong đời sống – từ việc bơm xe đạp, đo áp suất khí nén cho đến vận hành hệ thống thủy lực – nhưng nhiều người vẫn nhầm lẫn giữa áp lực và áp suất. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ áp lực là gì, áp suất là gì, cách phân biệt, ví dụ thực tế và ứng dụng trong đời sống – kỹ thuật.
Áp lực là lực được một vật tác động lên một vật khác hoặc một bề mặt tiếp xúc. Áp lực chỉ phản ánh độ lớn của lực mà không xét đến diện tích bề mặt mà lực đó tác động lên. Đơn vị của áp lực là Newton (N).
Ví dụ: khi ta dùng tay đẩy vào tường, lực từ bàn tay tác động lên bề mặt tường chính là áp lực. Trong bể nước, nước cũng tạo áp lực lên đáy bể và thành bể. Hoặc khi xe tải chạy trên đường, bánh xe tác động một áp lực lên mặt đường. Tất cả các ví dụ này thể hiện rằng áp lực giúp mô tả tổng lực tác dụng nhưng không thể hiện lực đó tập trung hay phân bố trên diện tích bao nhiêu.
Công thức tính áp lực:
F = PxS
Trong đó:
F là lực tác dụng (áp lực), đơn vị Newton (N)
P là áp suất, đơn vị Pascal (Pa)
S là diện tích bề mặt bị tác dụng lực, đơn vị m²
Áp suất là đại lượng mô tả mức độ tập trung của áp lực trên một đơn vị diện tích, phản ánh mật độ của lực tác động trên bề mặt.
Công thức tính áp suất P = F/S
Trong đó:
F là áp lực
S là diện tích tiếp xúc
Đơn vị của áp suất là Pascal (Pa), ngoài ra còn được đo theo đơn vị Bar, atm và PSI trong kỹ thuật. Khi diện tích tiếp xúc nhỏ, áp suất sẽ tăng
Ví dụ: giày cao gót có diện tích tiếp xúc nhỏ với mặt đất nên áp suất lớn, dễ khiến giày lún xuống đất mềm. Ngược lại, giày đế bằng có diện tích tiếp xúc lớn nên áp suất nhỏ và ít làm biến dạng mặt đất. Như vậy, áp suất giúp ta hiểu sự phân bố lực và mức độ tác động của lực tại từng điểm trên bề mặt.
Ngoài ra để tính được áp suất thì bạn cũng có thể dùng một số mẫu đồng hồ đo áp suất để có thể tính được áp suất chính xác.
Bạn có thể tham khảo một số model đồng hồ đo áp suất tại Huy thành Pumps:
Áp lực và áp suất khác nhau ở tính chất vật lý cũng như ý nghĩa của chúng. Áp lực chỉ nói đến lực gây ra lên bề mặt tiếp xúc, còn áp suất thì ngược lại. Áp suất mô tả một lực được phân bổ lên một bề mặt diện tích. Trong khi áp lực dùng để miêu tả một lực áp dụng lên bề mặt mạnh hay yếu thì áp suất lại miêu tả cho lực tác động lên vật thể/ bề mặt tập trung hay phân tán.
Tóm lại, áp lực là lực còn áp suất là mật độ lực dựa trên diện tích. Chính sự khác biệt này mà ta có thể giải thích cho nhiều hiện tượng hằng ngày đang diễn ra như: kim may đồ thì dễ đâm xuyên qua vải hơn dùng búa đập.
Trong cuộc sống thường ngày chúng ta sẽ gặp nhiều loại áp suất khác nhau như:
Áp Suất khí Quyển: là áp suất của không khí tác động lên bề mặt trái đất.
Áp Suất Nước (áp suất thủy tĩnh): là áp suất mà nước, chất lỏng tác động lên hồ, đáy bể, kể cả áp suất mà nước tác động lên đáy biển.
Ngoài ra, còn có các loại áp suất trong hệ thống kỹ thuật, công nghiệp như:
Áp suất trong đường ống
Áp suất thủy lực
Áp suất khí nén
Áp suất trong hệ thống máy bơm, máy nén
Áp suất có rất nhiều ứng dụng trong đời sống, khoa học và kỹ thuật:
Ngoài ra, trong giao thông vận tải, áp suất lốp xe ảnh hưởng đến độ bám đường và an toàn khi vận hành; máy bay duy trì áp suất cabin để con người có thể thở bình thường ở độ cao lớn; còn tàu ngầm phải chịu áp lực nước rất cao khi hoạt động dưới biển sâu. Như vậy, áp suất đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong tự nhiên và kỹ thuật – từ những hiện tượng rất quen thuộc đến các công nghệ hiện đại.
Xem Thêm:
